Ferskvarehuset op Gardermoen: Europa’s meest geautomatiseerde verpakkingsbedrijf voor salades
Het COOP-bedrijf Ferskvarehuset AS op Gardermoen verstuurt wekelijks meer dan 1.000 pallets met sla. De korte houdbaarheid vraagt om een snelle en soepele productie die volledig ordergestuurd is. Het bedrijf heeft geen magazijn voor eindproducten: alles wordt op de productiedag verzonden. Het proces van grondstoffenontvangst tot volledig geëtiketteerde pallets die klaarstaan voor transport verloopt vrijwel zonder menselijke aanraking. Met de nieuwste automatiseringstechnologie waarborgen zij efficiëntie in het hele proces.
Daarnaast heeft APX de fabrieksbesturing geleverd voor de nieuwe fabriek die diepvriesgroenten produceert.
Nadat Chinese kool en ijsbergsla in de jaren tachtig populair werden, zijn het aanbod en de consumptie van salades de laatste jaren explosief gegroeid. Vooral de gebruiksvriendelijke zakken met voorgesneden en gewassen sla zijn populair, zowel losse soorten zoals rucola als de vele aangeboden mengsels.
De Noorse levensmiddelenmarkt wordt zoals bekend gedomineerd door drie grote partijen. Terwijl NorgesGruppen en Rema 1000 grote aandeelhouders van BAMA zijn, heeft Coop een belang genomen in Ferskvarehuset AS. Dat bedrijf nam ruim een halfjaar geleden zijn volledig nieuwe fabriek op Gardermoen in gebruik, pal naast het logistieke centrum van Coop, CLog. Het bedrijf levert alle gewassen en gesneden salades aan Coop, dat ongeveer 95 procent afneemt van de wekelijkse productie van bijna 1.000 pallets gewassen, gesneden sla in zakken.
– Zoals gebruikelijk in deze hele sector werd ook onze vroegere productie gekenmerkt door veel handwerk en zwaar tillen. Eigenlijk mag ik het waarschijnlijk niet zeggen, maar ik doe het toch: we hebben de meest geautomatiseerde slaverpakkingsfabriek van Europa gekregen, stelt fabrieksdirecteur Jan Kåre Sundal. Hij vertelt dat de kwaliteit aanzienlijk is verbeterd en dat slaverpakkingsbedrijven uit heel Europa vragen om het ultramoderne complex te mogen bezoeken. Er is vooral veel belangstelling voor de unieke manier waarop de verschillende slasoorten worden gemengd dankzij het slimme gebruik van automatisering.
Snel geregeld
De korte houdbaarheid en grote transportafstanden waren redenen waarom Ferskvarehuset streefde naar een zo goed mogelijke productiestroom voordat de sla in de zak zit. De volledige productie is ordergestuurd en het bedrijf heeft geen voorraad gereed product. Na ontvangst van de orders om 14.00 uur start de productie de volgende dag om 06.00 uur. Die moet klaar zijn vóór 18.00 uur, wanneer de producten worden uitgereden.
Andere belangrijke factoren waren de behoefte aan veel flexibiliteit en het feit dat de hoge Noorse loonkosten automatisering rendabel maken. Na een besparing van 20 arbeidsplaatsen telt het bedrijf nu 40 medewerkers, van wie 16 bij de saladeproductie betrokken zijn.
Allesomvattende IT-besturing
Ferskvarehuset gaf het Noorse Dynatec opdracht de nieuwe slaverpakkingsfabriek op Gardermoen te bouwen. Samen met de vaste Deense partner Dan Supply leverde Dynatec alle productieapparatuur. Voor de complexe IT-oplossing koos Dynatec het Noorse APX Systems. Deze omvat productieplanning en -aansturing, gegevensregistratie, tracering, verpakking en markering. Net als de productiefaciliteit van Kransekakebakeren, waaraan Dynatec en APX Systems enkele jaren eerder samenwerkten, is de productieoplossing van Ferskvarehuset een voorbeeld van Industrie 4.0, waarbij alle eenheden zijn geïntegreerd om een maximale doorstroming te bereiken.
APX avatar is de naam van een relatief nieuwe oplossing die verschillende robots met elkaar verbindt en helpt bij produceren, identificeren, verpakken, gegevensverzameling en rapportage aan het bovenliggende ERP-systeem van de gebruiker. De oplossing is gebaseerd op de gegevensstructuur van sD2, die voortkomt uit het eerdere, bekende superDAGFINN van het bedrijf. Er is veel functionaliteit toegevoegd om de oplossing op de saladeproductie op Gardermoen af te stemmen.
– De oplossing bestaat uit meerdere softwaremodules die verschillende taken uitvoeren. Via de integratie met SAP halen we 's nachts alle orders op. SAP levert ook de benodigde artikelgegevens, waarna avatar de productie voor de volgende dag optimaliseert, vertelt Jan Erik Evanger, directeur en eigenaar van APX Systems. Hij voegt toe dat de oplossing ook een laag heeft die met de weegschalen communiceert en alle robotbewegingen aanstuurt. Het receptbeheer bepaalt hoeveel op elk station nodig is om continu te kunnen produceren zonder dat één of meer grondstoffen opraken. Tijdens het verpakkingsproces regelt het systeem de automatische etikettering van F-pak en D-pak, robotpalletisering en palletetikettering. Het systeem communiceert ook met diverse PLC's, zodat de lijnen kunnen worden gestopt als er iets gebeurt.
Hoewel de oplossing zeer complex is, was zij afgelopen zomer al operationeel, iets meer dan een half jaar nadat APX de order ontving.
Volledig inzicht in verlies
Ferskvarehuset ontvangt gemiddeld 100.000 kilo grondstoffen per maand. In het Noorse teeltseizoen krijgt het bedrijf dagelijks leveringen van producenten, vooral uit Vestfold maar ook deels uit Trøndelag. In het importseizoen werkt het samen met Coop Norden voor de inkoop van grondstoffen uit Spanje, Italië en Portugal, die doorgaans drie keer per week aankomen.
Bij de goederenontvangst worden grondstoffen op kwaliteit gecontroleerd, gewogen, opnieuw geëtiketteerd en in het grondstoffenmagazijn geregistreerd. APX stuurt dit aan en geeft signalen door aan de productie en verschillende onderdelen van de fabriek.
Zowel bij goederenontvangst als aan het begin van de drie productielijnen zijn weegschalen voor uitval geplaatst. Ferskvarehuset gebruikt ze nog niet, maar het systeem kan alle niet-benutte snijresten per grondstoffenpallet registreren, gekoppeld aan de betreffende leverancier. Zo kan het bedrijf statistieken opbouwen over de kwaliteit per leverancier, een nuttig hulpmiddel bij het bepalen van inkoopprijzen.
Een ander voordeel van het registreren van het verliesgewicht bij de goederenontvangst is dat u een melding krijgt om dezelfde hoeveelheid aan te vullen, zodat de geplande productie van die dag kan worden gehaald.
Het productieproces begint met het grof sorteren van de sla. Daarna gaat deze door een snijmachine en een optische sorteerder, waarna de gesneden sla naar de tweede verdieping wordt getransporteerd en lange was- en drooglijnen doorloopt. Aan het einde wordt de sla tijdelijk opgeslagen in grote blauwe kunststof bakken. Die worden gewogen, zodat het systeem de nettogewichten na het wassen en drogen kent.
Gemengd door twee robots
Sundal vertelt dat zij veel tijd hebben besteed aan de keuze hoe de verschillende slasoorten precies gemengd moesten worden.
‘We hadden veel ideeën en overwogen onder andere om vanuit tanks of transportbanden te bufferen en te mengen. Uiteindelijk bleken kratten de beste oplossing’, zegt de fabrieksdirecteur.
Avatar bepaalt hoe de bakken in een waaieropstelling rond twee grote industriële robots worden geplaatst. Op basis van de recepturen voor de afzonderlijke salademengsels kiezen de robots automatisch de juiste bakken en legen ze de inhoud in een grote menger.
– Het klinkt en ziet er eenvoudig uit, maar is behoorlijk complex. Op een gewone dag worden zo 5.000 kratten verwerkt. Dankzij receptuurbeheer hebben we nu bij iedere batch een honderd procent identieke menging. In de sector wordt dit mengen vaak handmatig gedaan. Eerlijk gezegd ging het vroeger bij ons ook wat meer op gevoel, zegt Sundal.
Volautomatisch verpakken en etiketteren
Na het mengen gaat de salade over een band naar een van drie meerkopsweegschalen en vandaar via een trechter naar de zakvuller, met houdbaarheidsdatum en traceerinformatie. Ook dit verloopt volledig automatisch. Het gewicht van de inhoud bepaalt hier de vulsnelheid.
‘Peultjes zijn het zwaarst en vallen zo snel dat we er 70 zakken per minuut mee vullen. Nu verpakken we een mediterrane slamix en is de snelheid 42’, zegt Sundal na een korte blik op het display.
Nadat de zakken op een tussenverdieping zijn gevuld, gaan ze naar de begane grond en door zowel een metaaldetector als een controleweger. Een van de andere lijnen heeft ook apparatuur om het zuurstofgehalte in de zakken te controleren, omdat sommige slasoorten daar erg gevoelig voor zijn. Daarna gaan de zakken door een WrapAround-machine en worden ze in dozen verpakt. Na het automatisch etiketteren worden de dozen via transportbanden naar een palletiseerrobot gebracht, die pallets volgens klantorders samenstelt. Als bijvoorbeeld de pallet voor Coop in Bergen klaar is, gaat die door een wikkelmachine. Tot slot krijgt de pallet een transportetiket en wordt hij klaargezet voor verzending.
Industrie 5.0
Sundal vertelt dat het voor hen zeer belangrijk was dat APX een zo gebruiksvriendelijk mogelijke oplossing ontwikkelde.
– Wij hebben geen IT-specialisten in de productie en met zoveel nationaliteiten moest het eenvoudig zijn. Voorheen moest bijvoorbeeld elke printer handmatig worden ingesteld. Nu dat automatisch gebeurt, hebben wij geen foutieve etikettering meer, zegt hij.
Jan Erik Evanger legt uit dat SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) en HMI (Human Machine Interface) daarom een belangrijk onderdeel van de oplossing zijn geweest. Waar nodig zijn schermen geïnstalleerd die de toestand van de installatie in realtime weergeven, naast livevideobeelden van andere belangrijke delen van de productielijn.
Op het scherm bij de palletiseerrobot liet productiemanager Zilvinas Ciuzelis ons zien hoe overzichtelijk, eenvoudig en gebruiksvriendelijk het systeem is.
‘Hier ziet u dat we op lijn 1 nu rucola voor vijf verschillende klanten verpakken, met het totale aantal per order, hoeveel dozen er al op de pallet staan en hoeveel er nog over zijn. Hetzelfde geldt voor lijn 2, waar we mediterrane salade verpakken, en lijn 3, waar babyspinazie wordt verwerkt. We kunnen de volgorde ook heel eenvoudig aanpassen, bijvoorbeeld als er een vrachtwagen staat te wachten’, zegt Zilvinas terwijl hij met enkele toetsaanslagen een order naar voren in de wachtrij verplaatst.
– Ferskvarehuset heeft een zeer hoge automatiseringsgraad bereikt: alles wordt aangestuurd en gesynchroniseerd. Dat is precies waar Industrie 4.0 om draait: integratie en een doorlopende productie door de goederenstroom van grondstof tot eindproduct te combineren met een bijbehorende gegevensstroom. Tegenwoordig heet dat vaak digitalisering. Voor ons is het vooral een voortzetting van de oplossingen voor doorlopende productie die we sinds het begin van de jaren negentig ontwikkelen. Robots hebben immers weinig zin zonder een goede doorstroming, stelt hij.
Nog interessanter, zelfs voor Evanger, die we eerder de technologie-evangelist noemden, is dat hij niet langer alleen over Industrie 4.0 spreekt, maar ook over opvolger Industrie 5.0. Waar Industrie 4.0 draait om integraties en doorstroming, richt Industrie 5.0 zich op mensen en machines en op nieuwe manieren om met robots te communiceren en ze instructies te geven. Ook dit wordt bij Ferskvarehuset in zekere mate uitgeprobeerd. POL (Pan-European Public Procurement Online). Deze technologieën hebben de gegevensuitwisseling tussen bedrijven ingrijpend veranderd en zijn essentieel voor efficiëntere processen in de bouw- en handelssector. Deelnemers krijgen de kans te leren hoe deze systemen kunnen worden ingevoerd om de communicatie te verbeteren en kosten te verlagen.




















